بهمن چگونه در كوهستان شكل میگیرد؟
در چه مناطقی از كوهها، بهمن سقوط میكند؟
وزن بهمن و سرعت حركت آن به چه ميزان است ؟
و بالاخره چگونه می توان خود را از مسير حركت بهمن رهانيد و از مهلكه نجات يافت؟
تعریف بهمن : ريزش برف از ارتفاع در كوهستان بعلت سنگين شدن برف و عوامل خارجی ديگر .
عوامل درونی موثر در ايجاد بهمن : شامل خود برف و بستر زير برف می باشد . به عبارتی حجم ؛ جنس و لايه های برف به همراه ميزان شيب و وضعيت بستر در ايجاد بهمن موثر هستند .
عوامل بيرونی موثر در ايجاد بهمن : ميتواند شامل صدا - حيوانات - باد - زلزله - كوهنوردان و ... باشد .
نكات :
اگر حجم برف تازه بين ۱۵ تا ۲۰ سانتيمتر باشد احتمال ريزش بهمن كم است .
اگر حجم برف تازه بين ۲۰ تا ۳۰ سانتيمتر باشد احتمال ريزش وجود دارد !
اگر حجم برف تازه بيش از ۳۰ سانتيمتر باشد ريزش بهمن حتمی است !!
جنس برف : به دو نوع است ؛
۱ - برف خشك و يا پودری كه مشخصات آن سبكی - دارا بودن اكسيژن زياد در درون آن - بارش آن در دمای زير صفر درجه - نچسبيدن به لباس و به سختی در دست گلوله شدن است .
۲ - برف خيس كه مشخصات آن سنگينی - نداشتن اكسيژن زياد - بارش در دمای صفر درجه - چسبيدن به لباس و گتر و راحت گلوله شدن در دست می باشد .
لايه های برف : اگر لايه پودری روی لايه يخ زده فشرده باشد بهمن حتمی است و اگر لايه های يخ زده و فشرده روی هم باشند احتمال وقوع بهمن بسيار كم است .
عوامل تاثير گذار در برف : در دمای كم، برف يخ می زند؛ پس هر چه دما پايين تر و هوا سردتر باشد احتمال ريزش بهمن كم تر است . باد باعث انباشته شدن برف و ريزش آن می شود ؛ پس افزايش وزش باد برابر با افزايش خطر بهمن است . در ارتفاع بالا برف آب نمی شود و حجم برف زياد می شود پس احتمال بهمن بيشتر است .
شيب بستر : در شيب ۲۳ تا ۶۰ درجه احتمال بهمن زياد است و در شيب های بيشتر و كمتر از اين مقدار احتمال ريزش بهمن بسيار كم است . بيشترين بهمن ها در شيب ۳۰ تا ۴۵ درجه رخ داده است .
همچنين در شيب های محدب خطر بيشتر از شيب های مقعر يا فرو رفته است . در شيب محدب سرعت بهمن هر لحظه بيشتر می شود و در شيب مقعر بالعكس .
وضعيت بستر : اگر بستر زير برف يكنواخت باشد احتمال ريزش بهمن زياد می شود و هر چه يكنواختی آن كمتر باشد و موانعی مانند سنگ و بوته و درخت در آن باشد احتمال ريزش بهمن كم می شود .
محدوده بهمن : معمولاً به دور از يال ها و خط الراس ها است و بيشتر بطرف مركز خط القعرهای كوه است يعنی فرو رفتگی بين دو يال و زير خط الراس . و از بالا به پايين شامل سه بخش تاج بهمن - مسير بهمن و انتهای بهمن می باشد .
سرعت بهمن: سرعت بهمن برف آبكی 55 تا 70 كيلومتر در ساعت، سرعت بهمن برف خشك 110 تا 140 كيلومتر در ساعت و سرعت بهمن برف پودری 220 تا 290 كيلومتر در ساعت می باشد. همچنين، نيروی فشار حاصل از بهمن می تواند به 20 تن برسد.
انواع بهمن :
۱ - بهمن خيس : به شكل تكه های شكسته شده برفی حركت می كند . مانند بهمن نقاب های برفي .
۲ - بهمن پودری يا خشك : سرعت زيادی دارد و نيازی به تحريك خارجی نداشته و بعلت وزن خودش فرو می ريزد و با ورود به مجاری تنفسی باعث مرگ فرد بهمن زده می شود .
با استفاده از آمار، كسانی كه دچار بهمن شدهاند، تعيين كردهاند كه با گذشت زمان احتمال زنده ماندن بهمنزده چقدر است. شخص مدفون در زير يك متر برف با گذشت زمان شانس زنده ماندنش به سرعت كاهش میيابد.
به طور كلی میتوان گفت كه با گذشتن هر يك ساعت، شانس زنده ماندن نصف میشود.
در ساعت اول، شانس زنده ماندن بهمنزده حدود 45 درصد است. در ساعت دوم شانس او به 28 درصد، در ساعت سوم به 18 درصد و در ساعت چهارم به 10 درصد كاهش میيابد. به عبارت ديگر، از ساعت چهارم به بعد، تنها يك نفر از 10 نفر را میتوان از زير بهمن زنده خارج كرد. در ضمن اين نكته نيز قابل ذكر است كه در همان لحظات اول اکثر افراد در اثر ضربه و فشار بهمن و اصابت به صخره و سقوط از بلندی و از اين قبيل صدمات، جان خود را از دست میدهند.
بهمنزده هر قدر در عمق كمتری مدفون شده باشد، شانس بيشتری برای زنده ماندن دارد به همين خاطر است كه توصيه میكنند با شنا يا پرش كردن، سعی كنيد روی سطح بهمن باقی بمانيد.
منبع :نشاط کوهستان
چایت را بنوش نگران فردا نباش از گندمزار من وتو مشتی کاه می ماند برای بادها...نیما یوشیج.